پیروزی در سه جبهه حساب نشده! | ماجرای نگرانی سفارتخانههای آمریکا از تبلیغات خلاقانه ایران چیست؟
رویداد۲۴ | مجموعهای از تلگرافهای وزارت خارجه آمریکا که به دست نشریه آمریکاییپولیتیکو رسیده، نشان میدهد جنگ ایران در حال به خطر انداختن روابط امنیتی جهانی آمریکا و آسیب زدن به اعتبار آن، بهویژه در میان مسلمانان جهان است.
این تلگرافها که تاریخ چهارشنبه را دارند، پیامدهای جنگ را برای جایگاه آمریکا در سه کشور از نقاط مختلف جهان بررسی میکنند: بحرین، آذربایجان و اندونزی.
دیپلماتهای آمریکایی در سفارتخانههای این کشورها تصویری نگرانکننده ترسیم کردهاند؛ آمریکایی که در عرصههای مختلف رسانهای، بهویژه فضای دیجیتال، زیر فشار شدید بازیگران طرفدار ایران قرار گرفته است—پولیتکو این بازیگران را بازیگرانی خوانده که بهشدت چابک و ماهر عمل میکنند.
این رسانه نوشته: در آذربایجان، روابطی که پیشتر در حال بهبود بود، اکنون در بهترین حالت متوقف شده و به نظر میرسد رو به افول است. در بحرین، دولت با پرسشهایی مواجه شده که آیا آمریکا آن را رها کرده تا بهتنهایی در برابر پهپادها و موشکهای ایرانی مقاومت کند؛ و در اندونزی، رهبر این کشور ممکن است با درخواستهای فزایندهای برای کاهش روابط امنیتی با آمریکا روبهرو شود.
برخی از این تلگرافها به احساسات ضدآمریکایی اشاره دارند که همین حالا اثرات فوری گذاشتهاند، در حالی که برخی دیگر هشدار میدهند اگر جنگ مدت بیشتری ادامه یابد، روابط ممکن است در معرض خطر قرار گیرد. در مجموع، این اسناد تصویری از کشورهایی ارائه میدهند که آمریکا در حال از دست دادن اعتماد مردم—و احتمالاً حتی دولتها—در آنهاست.
این تلگرافها حاوی درخواستهای ضمنی از دولت ترامپ هستند تا به سفارتخانههای آمریکا اجازه دهد با روایتهای منفی در فضای آنلاین و رسانههای سنتی مقابله کنند.
در یکی از تلگراف های سفارت آمریکا در جاکارتا آمده است:
«سفارتخانهها باید آزادی لازم برای فعالیت انعطافپذیر، سریع و پیشدستانه در شبکههای اجتماعی داشته باشند تا بتوانند در فضای دیجیتال شلوغ تأثیرگذار باشند.»
با این حال، طبق گفته یک دیپلمات آمریکایی و اسناد دیگر، به سفارتخانهها دستور داده شده که درباره جنگ ایران محتوای مستقل تولید نکنند و تنها پیامهای تأییدشده از سوی کاخ سفید یا وزارت خارجه را بازنشر دهند.
اینکه چنین تلگرافهایی اصلاً ارسال شدهاند، خود نشانه وخامت اوضاع است. چرا که به گفته دو دیپلمات آمریکایی، بسیاری از دیپلماتها در دولت ترامپ از بیان صریح دیدگاههای خود واهمه دارند، زیرا از تصمیمگیریهای کلیدی کنار گذاشته شدهاند، تعداد زیادی از اعضای سرویس خارجی اخراج شدهاند و بر «وفاداری» افراد باقیمانده تأکید شده است.
در نتیجه، به گفته یکی از دیپلماتها: «سفارتخانهها در انتخاب موضوعات و نحوه بیانشان بسیار محتاط شدهاند.»
در مقابل، رهبری ایران از باتها، میمها و ابزارهای مختلف در طیف گستردهای از پلتفرمها برای تضعیف آمریکا در فضای رسانهای استفاده میکند. دیپلماتهای ایرانی نیز با ارتباطگیری با شبکههای مذهبی، فرهنگی و اجتماعی تلاش میکنند همدلی نسبت به تهران ایجاد کنند.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، تامی پیگوت، در پاسخ به پولیتکو گفته «اقدامات رئیسجمهور ترامپ باعث شده ایالات متحده، نسلهای آینده و کل جهان امنتر شوند، زیرا از دستیابی ایران به سلاح هستهای جلوگیری میکند. این واقعیت است و کل دولت در این مسیر همصداست.»
تردید نسبت به تعهد آمریکا در بحرین
بحرین و آمریکا متحدان ثابتقدم هستند و این کشور خاورمیانهای میزبان یک پایگاه نظامی آمریکاست که مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی ایالات متحده محسوب میشود.
اما جنگ ایران باعث ایجاد این تصور در افکار عمومی شده که آمریکا بحرین را رها کرده تا بهتنهایی در برابر پهپادها و موشکهای ایرانی مقاومت کند، طبق تلگرافی از پایتخت بحرین، منامه.برخی حسابهای طرفدار ایران در شبکههای اجتماعی ادعا کردهاند که حضور نظامی آمریکا «بحرین را به هدف تبدیل کرده» و اینکه نیروهای آمریکایی باید کشور را ترک کنند.
طبق تلگراف:«یک توییت پرمخاطب این پرسش را مطرح کرده بود: “چرا نیروهای آمریکایی در هتلها و در میان غیرنظامیان مستقر شدهاند؟ آیا آمریکا که خلیج فارس را برای امنیت اسرائیل و اهداف نتانیاهو رها کرده، سزاوار آن است که شما مردم بحرین را در معرض خطر قرار دهید؟ ”»
دیپلماتهای آمریکایی میگویند بخشی از مشکل این است که پیامرسانی آمریکا در طول جنگ ضعیف بوده، در حالی که ابزارهای پیامرسانی طرفدار ایران سریع و اغلب خلاقانه عمل کردهاند.
مقامهای بحرینی و دیگر منابع «به ما میگویند نگرانند که در نبود پیامرسانی منظم و محلی آمریکا، این برداشتهای غلط—که توسط تبلیغات ایران و گزارشهای ناقص در رسانههای محلی و بینالمللی تقویت میشود—اعتماد عمومی به تعهد آمریکا به امنیت بحرین را تضعیف کند.»
این تلگراف میگوید که رسانههای سنتی بحرین—که «گزارشهایشان بهشدت تحت کنترل دولت است» —بیشتر بر اقدامات ارتش بحرین در رهگیری پهپادها و موشکهای ایرانی تمرکز کردهاند و اشارهای به حمایت آمریکا نکردهاند. بیانیههای رسمی دولت بحرین نیز تجهیزات و آموزشهایی را که آمریکا به نیروهای مسلح این کشور داده، ذکر نکردهاند.
در عین حال، تلگراف اشاره میکند که این بیتوجهی بحرین به نقش آمریکا ممکن است تا حدی ناشی از «تمایل به حفظ امنیت عملیاتی نیروها و تجهیزات آمریکایی» باشد.
همچنین، این تلگراف اشاره میکند که حضور بسیار فعال سفارت بریتانیا در شبکههای اجتماعی «تصوری تحریفشده از میزان کمک بریتانیا ایجاد کرده و این برداشت را به وجود آورده که بریتانیا در حال پر کردن خلأیی است که آمریکا از آن عقبنشینی کرده است.»
تضعیف دستاوردها در آذربایجان
پولیتیکو نوشته: طبق تلگراف سفارت آمریکا در باکو، جنگ ایران ممکن است پیشرفتهایی را که آمریکا در روابط با آذربایجان به دست آورده، تضعیف کند—بهویژه پس از نشست صلحی که ترامپ میان آذربایجان و ارمنستان برگزار کرده بود.
پس از آن نشست، رسانههای آذربایجان—که عمدتاً طرفدار دولت هستند—پوشش مثبتتری نسبت به آمریکا ارائه میدادند و نشانههایی از افزایش احساسات طرفدار آمریکا در میان جمعیت مسلمان این کشور دیده میشد.
اما در ماه اول پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، رسانههای آذربایجان لحن نسبتاً خنثی داشتند و موضع دولت را بازتاب میدادند. حتی یک حمله پهپادی منتسب به ایران در ۵ مارس باعث شد برای مدتی واکنشهای تند ملیگرایانه علیه ایران شکل بگیرد.
اما در آوریل، لحن رسانهها نسبت به آمریکا انتقادیتر شد.
تلگراف میگوید: «بیشتر رسانههای محلی آمریکا و اسرائیل را به آغاز جنگ و نداشتن استراتژی مشخص برای پایان آن متهم کردند.»
برخی رسانهها حتی گزارشهای انتقادی درباره ترامپ و خانوادهاش را بازنشر کردند—اقدامی که به گفته تلگراف، اغلب «بالن آزمایشی» برای سنجش واکنشها پیش از اتخاذ موضع رسمی است.
از دست دادن جایگاه در میان مسلمانان اندونزی
پولیتیکو نوشته: بر اساس تلگراف سفارت آمریکا در جاکارتا، ایران در حال اجرای یک عملیات گسترده برای نفوذ و تأثیرگذاری در اندونزی، بزرگترین دموکراسی با اکثریت مسلمان در جهان است.
در رسانههای سنتی و پلتفرمهایی مانند تلگرام و فیسبوک، تهران بر «همبستگی اسلامی» تأکید میکند و همزمان با بهرهگیری از احساسات ضداستعماری در اندونزی، اسرائیل و آمریکا را بهعنوان قدرتهای امپریالیستی معرفی میکند. به گفته تلگراف، تلاشهای ایران اغلب خلاقانه است؛ برخی از این پیامها حتی از کد مورس برای انتقال پیامهای طرفدار ایران استفاده میکنند تا تعامل کاربران را افزایش دهند.
طبق این سند، پستهای سفارت ایران «اکنون هزاران بازدید بیشتر، کامنتهای مثبتتر و بازنشر گستردهتری در رسانههای محلی» نسبت به گذشته دریافت میکنند. همچنین سفیر ایران سطح تعاملات عمومی خود را افزایش داده، از جمله دیدار با بسیاری از نخبگان سیاسی و مذهبی اندونزی.
معترضان پلاکاردهایی در دست دارند، از جمله دو پلاکارد که ادعا میکنند رئیسجمهور اندونزی و معاونش «دستنشانده آمریکا» هستند. این تصاویر مربوط به تظاهراتی در مقابل سفارت آمریکا در جاکارتا در ۳ مارس ۲۰۲۶ است که در محکومیت حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و فلسطینیان برگزار شد.
تلگراف جاکارتا استدلال میکند که اگر جنگ ادامه پیدا کند و احساسات ضدآمریکایی افزایش یابد، همکاری میان دو کشور در معرض خطر قرار خواهد گرفت.
در این سند آمده است:
«برای آمریکا، خطرناکترین ریسک کوتاهمدت این نیست که پیامهای ایران بهطور کامل پذیرفته شود، بلکه این است که این پیامها احساسات ضدآمریکایی موجود را به حدی تقویت کند که فضای سیاسی رئیسجمهور پرابوو را برای ادامه مانور در حوزه همکاریهای امنیتی منطقهای محدود کند.»
اندونزی برای جلب نظر دونالد ترامپ اقداماتی در حوزه امنیت انجام داده است؛ از جمله پیشنهاد اعزام نیرو برای کمک به امنیت در غزه و پیوستن به طرح «هیئت صلح» ترامپ. همچنین در روز دوشنبه، دولت پرابوو سوبیانتو یک «توافقنامه بزرگ همکاری دفاعی» با آمریکا امضا کرد.
با این حال، تلگراف اشاره میکند که از زمان آغاز جنگ، سفیر ایران از اندونزی خواسته است از این طرح صلح خارج شود. نشانهای وجود ندارد که دولت اندونزی قصد چنین کاری داشته باشد، هرچند گزارش شده که مذاکرات مرتبط با این طرح را با آمریکا موقتاً متوقف کرده است.
سفارت آمریکا در این سند با احتیاط خواستار آزادی عمل بیشتر برای مقابله رسانهای شده است.
در تلگراف آمده:
«این نمایندگی از ابتکارات بیشتر دیپلماسی عمومی که سیاستهای آمریکا در خاورمیانه را ترویج دهد و با پیامهای ضدآمریکایی مقابله کند، برای تعامل با مخاطبان کشورهای با اکثریت مسلمان در شرایط کنونی استقبال میکند.»
